نقش کهن الگوها در شکل گیری روابط اجتماعی بر اساس رویکرد یونگ

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری علوم ارتباطات، واحد تهران شرق، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 استادیار گروه علوم ارتباطات اجتماعی، واحد تهران شرق، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 استادیار گروه علوم ارتباطات، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران

4 دانشیار گروه علوم ارتباطات اجتماعی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

5 استادیار گروه علوم اجتماعی، واحد تهران شرق، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

چکیده

مقاله حاضر در تلاش است که با تحلیل مقایسه‌ای دو رمان سیال ذهن ایرانی «این سگ می خواهد رکسانا را بخورد» و «احتمالا گم شده‌ام» به عنوان بازنمایی از تجربه اجتماعی، به تبیین این مسأله بپردازد که کهن الگوهای یونگ چه نقشی در شکل گیری روابط اجتماعی دارد؟ بر این اساس، با کاربست نظریات یونگ و بهره از روش نقد روانکاوانه، کهن‌الگوهای آنیما،آنیموس و سایه در راوی رمان ها تحلیل شده است. نگارنده پس از خوانش‌ رمان های مورد مطالعه مشاهده نمود که راوی هر دو رمان به دنبال مواجهه با کهن الگوهای خود هستند که به صورت ارثی در همه افراد وجود دارند که بتوانند با رجوع به گذشته و آگاهی به ناخودآگاه جمعی خویش با منطقه ناشناخته شخصیت خویش که برای دیگران و خودشان پنهان و ناشناخته است، مواجهه می شوند و در این مسیر ارتباط با خود و ارتباط شان با دیگران را بهبود بخشند. در رمان «احتمالا گم شده‌‌ام» راوی از شناخت خود است که می‌خواهد آشتی دوباره بین سایه و آنیموس خود برقرار کند و اینگونه از گم‌شدگی در گذشته رهایی باید و به تعادل در زندگی حال برسد. اما در رمان « «این سگ می خواهد رکسانا را بخورد» و از دریچه پذیرش کهن الگوهای یونگ است که ناخودآگاه فردی و در نهایت الگوی روابط اجتماعی، در زندگی اجتماعی روای رمان متجلی می‌شود. اما راوی رمان «احتمالا گم شده‌‌ام»، خود را در رفت و برگشت میان آنیموس و سایه پیدا می‌کند و الگوی روابط اجتماعی را در این رابطه فهم می‌کند.

کلیدواژه‌ها


فهرست منابع
 
آذرنیوار، لیلا. (1397). "کتاب رنج مرگ (نقد و تحلیلی بر رمان سمفونی مردگان عباس معروفی)"، چاپ اول، اردبیل: دانشگاه محقق اردبیلی.
اسکویی، نرگس. (1392). "تجزیه هویت در رمان سرخی تو از من"، فصلنامه پژوهش زبان و ادبیات فارسی، شماره 29، صص. 119-144.
اسنودن، روت. (1395). "خودآموز یونگ: آموزش مبانی روانشناسی تحلیلی و آشنایی با نظریه‌های او"، مترجم: نورالدین رحمانیان، تهران: انتشارات آشیان.
بخشی، مهدیه.، تربتی، سروناز.، جعفری، علی.، دادگران، سیدمحمد. و صبوری خسروشاهی، جبیب. (1400). "کاربست نظریه پنجره جوهری در تحلیل روابط اجتماعی بر اساس رویکرد تحلیلی یونگ"، فصلنامه مطالعات میان رشته‌ای در ارتباطات و رسانه، دوره 4، شماره 14، صص. 67-90.
بخشی، مهدیه.، جعفری، علی.، تربتی، سروناز.، دادگران، سیدمحمد. و صبوری خسروشاهی، جبیب. (1400). "نقد کهن الگویی روابط اجتماعی در رمان‌های سیال ذهن ایرانی (مورد مطالعه: این سگ می‌خواهد رکسانا را بخورد)"، فصلنامه مطالعات فرهنگی و ارتباطات، مقالات آماده انتشار.
برسلر، چارلز. (1393). "درآمدی بر نظریه‌ها و روش‌های نقد ادبی"، مترجم: مصطفی عابدینی فرد، چاپ سوم، تهران: انتشارات نیلوفر.
پاینده، حسین. (1394). "گشودن رمان، چاپ چهارم"، تهران: انتشارات مروارید.
پاینده، حسین. (1394). "گفتمان نقد (مقالاتی در نقد ادبی)"، چاپ سوم، تهران: انتشارات نیلوفر.
پاینده، حسین. (1394). "نقد ادبی و دموکراسی (جستارهایی در نظریه و نقد ادبی جدید)"، تهران: انتشارات نیلوفر.
پاینده، حسین. (1395). "داستان‌های کوتاه در ایران (داستان‌های مدرن)"، تهران: انتشارات نیلوفر.
رابرتسون، رابین. (1395). "یونگ شناسی کاربردی"، مترجم: ساره سرگلزایی، چاپ چهارم، تهران: انتشارات بنیاد فرهنگ زندگی.
شمیسا، سیروس. (1394). "داستان یک روح (شرح و متن کامل بوف کور صادق هدایت)"، چاپ سوم، تهران: انتشارات میترا.
فرهنگی، علی‌اکبر. (1391). "ارتباطات انسانی"، تهران: انتشارات رسا.
لاج، وات.، دیچز، دیوید. و ایان و دیوید. (1394). "نظریه‌های رمان (از رئالیسم تا پسامدرنیسم)"، مترجم: حسین پاینده، چاپ سوم، تهران: انتشارات نیلوفر.
معتمدنژاد، کاظم. (1386). "وسایل ارتباط جمعی"، تهران: انتشارات دانشگاه علامه طباطبایی.
یزدجردی، پروانه. (1395). "نقد روانکاوانه آثار سپیده شاملو، با تکیه بر دو رمان "سرخی تو از من"، "انگار گفته بودی لیلی" و مجموعه داستان "دستکش قرمز"، پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد، دانشگاه الزهرا.
یونگ، کارل گوستاو. (1395). "روانشناسی ضمیر ناخودآگاه"، مترجم: محمدعلی امیری. چاپ هفتم، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
یونگ، کارل گوستاو. (1395). "مشکلات روانی انسان مدرن"، مترجم: محمود بهفروزی، چاپ سوم، تهران: نشر جامی.
یونگ، کارل گوستاو. (1396). "انسان و سمبولهایش"، مترجم: محمود سلطانیه، چاپ یازدهم، تهران: نشر جامی.
یونگ، کارل گوستاو. (1396). "ناخودآگاه جمعی و کهن الگو"، مترجمان: فرناز گنجی و محمدباقر اسمعیل‌پور، چاپ اول، تهران: نشر جامی.