پیامدهای کیفری ناظر بر فعالیت‌های کاربران در شبکه اجتماعی اینستاگرام

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار، گروه گروه حقوق جزا و جرم شناسی، واحد مراغه، دانشگاه آزاد اسلامی، مراغه، ایران،

2 کارشناسی ارشد حقوق جزا و جرم شناسی، واحد مراغه، دانشگاه آزاد اسلامی، مراغه، ایران

چکیده

با گسترس تکنولوژی و پا نهادن اپلیکیشن‌های متعدد ارتباطی در بین مردم، اینستاگرام توانسته است گوی رقابت را از سایر رقبا بر باید و به یکی از محبوب‌ترین اپلیکشن‌های ارتباطی تبدیل شود. حضور و فعالیت افراد مختلف در شبکه اجتماعی اینستاگرام، بدون درنظرگرفتن شرایط سنی، جنسیتی، فرهنگی و... می‌تواند پیامدهای کیفری را بر جای بگذارد پیامدهایی که کاربران برخی موارد از آن ناآگاه هستند لذا هدف، بررسی پیامدهای کیفری ناظر بر فعالیت‌های کاربران در شبکه اجتماعی اینستاگرام به روش کتابخانه‌ای، تحلیلی واستنتاجی می‌باشد. در پژوهش پیش رو سعی خواهیم کرد، توصیف حقوقی و تحلیل محتوا براساس قواعد منطقی حقوقی بوده تا نتیجتاً به بهترین نظرها رسیده و ابهامات موجود و جایگاه واقعی موضوع را شناخته و ارائه نماییم. همچنین درصدد هستیم طرز ارائه مطالب تحقیق ضمن این که از جنبه‌های نظری برخوردار باشد، جنبه‌های عملی و کاربردی نیز داشته باشد. در واقع در تهیه و گردآوری سعی شده است با بهره گرفتن از روش تحلیلی و منابع کتابخانه‌ای، علی‌رغم منابع محدود در این زمینه، نظرات حقوق‌دانان (داخلی و خارجی) در هر زمینه که مربوط به این عنوان باشد، جمع-آوری و در حد امکان با رجوع به کتب و مقالات ایشان، موضوعات بررسی شده و همچنین رویه عملی حاکم نیز در آن خصوص بیان شده باشد. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که باتوجه ‌به کارکردهای اینستاگرام، اقدامات کاربران در برخی مواقع علیه خود ازجمله؛ انتشار تصاویر و یا تجاهر یه اعمال حرام و در برخی مواقع علیه دیگران از جمله؛ هتک حیثیت دیگران، اخلال در نظم عمومی، تهدید و اکراه، تبانی برای ارتکاب جرم، دسترسی غیرمجاز و ... می‌باشد که در هر دو مقوله می‌تواند تبعات کیفری را به دنبال داشته باشد. تبعاتی که در برخی قوانین جزایی عام و خاص جرم‌انگاری شده است که مقاله حاضر ضمن بررسی ماهیت و کارکردهای اینستاگرام به پیامدهای کیفری ناشی از فعالیت کاربران در شبکه مذکور می‌پردازد و در تمام ابعاد آن را مورد تحلیل قرار می‌دهد.

کلیدواژه‌ها


ادریسی فرهاد. صفاری‌دوست، مجتبی. (1393). "قانون‌مند کردن اینترنت با تطبیق در حقوق کامن لا"، پژوهش‌های تطبیقی، دوره 18، شماره 4، صص. 25-45
امجدی، سروره. (1397). "آسیب‌شناسی اجتماعی فضای مجازی"، تهران، نشر فاروق.
ابراهیم‌زاده، حسین.، حسنی، رضا. و فرسایی، داریوش. (1389). "فرهنگ تشریحی رایانه مایکروسافت"، تهران: انتشارات دانشیار.
اشرافی، اکبر. (1389). "بررسی و نقد سیاست جنایی حاکم بر جرائم"، پژوهش‌نامه حقوق کیفری، دوره 5، شماره 2.
اصلانی، حمیدرضا. (1384). "حقوق فناوری اطلاعات"، تهران: نشر میزان.
باستانی، برومند. (1390). "جرائم کامپیوتری و اینترنتی"، چاپ سوم، تهران: انتشارات بهنامی.
بای، حسینعلی. و پورقهرمانی، بابک. (1388). "بررسی فقهی حقوقی جرائم رایانه‌ای"، چاپ اول، قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
بیچرانلو، عبداله. و سیاسی‌راد، فرزانه. (1396). "الگوهای به کارگیری راهبردهای سواد حریم خصوصی آنلاین؛ مطالعه موردی: کاربران دختر اینستاگرام"، فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران، دوره 10(3)، صص. 151-125.
بخشی، مهدیه. و تربتی، سروناز. (1398). "بررسی تأثیر کنش گفتاری بر تجربه ارتباطی در میان کاربران اینستاگرام"، فصلنامه مطالعات رسانه‌ای، دوره 14، شماره 3(46)، صص. 99-109.
پورقهرمانی، بابک. (1395). "سیاست جنایی ایران در قبال جرائم رایانه‌ای"، مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های حقوقی شهر دانش.
تاجیک اسماعیلی، سمیه. و میزبانی، زهرا. (1399). "رابطه میان میزان و نوع استفاده از شبکه اجتماعی اینستاگرام با شیوه‌های خوداظهاری کاربران"، فصلنامه رسانه، دوره 31، شماره 4، صص. 46-25.
جیشانکار،کی. (2010). جرم‌شناسی فضای مجازی، ترجمه ملک محمدی، حمیدرضا. (1394). تهران، نشر میزان.
خواجه نصیری طوسی، شقایق. (1396). "نقش اینستاگرام بر سبک زندگی کاربران شمال و جنوب شهر تهران"، پایان‌نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد، تهران: دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی دانشکده علوم ارتباطات و مطالعات رسانه گروه علوم ارتباطات اجتماعی.
زررخ، احسان. (1389). "جرم‌شناسی فضای مجازی"، پایان‌نامه جهت دریافت درجه کارشناسی ارشد در رشته حقوق کیفری و جرم‌شناسی، مؤسسه آموزش عالی شهید اشرفی اصفهانی.
زرگر، علیرضا. (1385). "امنیت و تهدید در جامعه اطلاعاتی"، تهران: انتشارات قدیم.
عابدی، محمد. "تأثیر جرمشناختی ایسنتاگرام در افزایش جرائم خانوادگی"، پایان‌نامه جهت دریافت کارشناسی ارشد در رشته حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی نجف آباد.
عبداللهی نژاد، علیرضا. و مجلسی، نوشین. (1397). "خشونت کلامی در فضای مجازی، مطالعه موردی: اظهارنظرهای دنبال‌کنندگان در صفحات اینستاگرام"، فصلنامه مطالعات رسانه‌های نوین، دوره 4، شماره 13، صص. 1-61.
غنی‌زاده، مصطفی. (1398). "شناسایی خرده فرهنگ‌های نمایشی و چگونگی اشاعه هنجار در شبکه اجتماعی اینستاگرام"، فصلنامه مطالعات رسانه‌ای، دوره 14، شماره 2(45)، صص. 63-81
قدسی، زهرا (1393). "هتک حیثیت و نشر اکاذیب رایانه‌ای"، ماهنامه دادگستر، شماره 43، ص. 53.
کاظمی سنجانی، بیژن. (1398). "جرائم کامپیوتری و سایبری"، تهران، نشر سپید.
مسعودی، امیدعلی. (1397). "فهم کنش زنان کنشگر کمپین "چهارشنبه‌های سفید" (مورد مطالعه: شبکه اجتماعی اینستاگرام)"، فصلنامه پژوهش‌های ارتباطی، دوره 27، شماره 1 (101)، صص. 142-123.
مظلومان، رضا. (1353). "جرم‌شناسی"، تهران، نشر دانشگاه تهران.
معین، محمد. (1387)، "فرهنگ فارسی"، تهران: انتشارات فرهنگ نما با همکاری انتشارات کتاب آزاد.
ملکوتی، رسول. (1399). "نحوه اعمال ارکان تحقق مسئولیت مدنی در فضای سایبری اینستاگرام"، فصلنامه پژوهش‌های ارتباطی، دوره 27، شماره 1 (101)، صص. 157-143.
مهدوی، طهورا. (1390). "نگاهی به تأثیرات شبکه‌های اجتماعی FaceBook))"، روزنامه رسالت، شماره 7450.
نورمحمدی، مرتضی. (1388). "چالش فرهنگ و هویت در فضای مجازی"، مجله پگاه حوزه، شماره 261.
نجفی توانا، علی. (1395). "جرم شناسی"، چاپ، تهران، نشر آموزش و سنجش.
فرج‌الهی، مهدی.، نیرومند، لیلا. و صادقی لواسانی، ن. (1400). "کنش گفتاری اقناعی شبکه اجتماعی اینستاگرام در مشارکت سیاسی کاربران (مورد مطالعه: انتخابات اسفند 1398)، فصلنامه مطالعات رسانه‌ای، دوره 16، شماره 52، صص. 7-19.
فضلی، مهدی. (1391). "مسئولیت کیفری در فضای سایبر"، تهران، انتشارات خرسندی.
Alhabash, S., Chiang, Y. & Huang, K. (2014). “MAM & U&G in Taiwan: Differences in the uses and gratifications of Facebook as a function of motivational reactivity”, Computers in Human Behavior, Vol. 35, PP. 423-430.
Cocozza, Nicole, (2015). “Instagram sets a precedent by an “insta” change in social media contracts & users’ ignorance of instagram’s terms of use may lead to acceptance by a simple “snap””, Journal of High Technology Law, Vol. XV. (2), PP. 364-394.
Dedić, N. & Stanier, C. (2017). “Towards Differentiating Business Intelligence, Big Data, Data Analytics and Knowledge Discovery”, Lecture Notes in Business Information Processing, Vol. 285.
Ellison, N.B., Steinfield, C. & Lampe, C. (2007). “The benefits of Facebook “friends:” Social capital and college students’ use of online social network sites”, Journal of ComputerMediated Communication, Vol. 12(4), PP. 1143-1168.
Ferdinand, P. (2000). “The Internet, Democracy & Democratization”, London: Frankcass publisher.
Khoirina, Marisya Mahdia. (2018). “Nova Ridho Sisprasodjo, Media Social - Instagram Usage and Performance Benefit (Case Study on Housewives Online Seller in Indonesia)”, Universitas Internasional Semen Indonesia, PP. 132-144.
Lundell, Louise. (2015). “Copyright and Social Media A legal analysis of terms for use of photo sharing sites, Bachelor’s thesis within Commercial and Tax Law (Intellectual Property Law)”, Jonkoping International, Business School, Jonkoping University.
Majid Yar. (2005). “The novelty of ‘cybercrime’: An assessment in light of routine activity theory”, European Journal of Criminology, Vol. 2(4), PP. 407-427.
Omnicore. (2019). “Instagram by the Numbers (2019): Stats, Demographics & Fun Facts”, Retrieved April 3, 2019, from https://www.omnicoreagency.com/instagramstatistics/.
Ponnusamya, Saranya, Iranmanesh, Mohammad, Foroughi, Behzad & Sean Hyun, Sunghyup. (2020). “Drivers and Outcomes of Instagram Addiction: Psychological Well-Being as Moderator”, Journal Pre-proof, Published by Elsevier.
Ryan, David. (2018). “European remedial coherence in the regulation of non-consensual disclosures of sexual images”, Elsevier, Computer Law and Security Review, PP. 1-24.
Shane-Simpson, C., Manago, A., Gaggi, N. & Gillespie-Lynch, K. (2018). “Why do college students prefer Facebook, Twitter, or Instagram? Site affordances, tensions between privacy and self-expression, and implications for social capital”, Computers in Human Behavior, Vol. 86, PP. 276-288.
Sheldon, P. & Bryant, K. (2016). “Instagram: Motives for its use and relationship to narcissism and contextual age”, Computers in Human Behavior, Vol. 58, PP. 89-97.
Statista. (2016). “Instagram monthly active users 2015. Statistic”, Retrieved 10/03/2016, from: http://www.statista.com/statistics/ 253577/number-of-monthly-activeinstagram-users/.